Sztuka rocznego podsumowania i planowania projektów

Piotr Zagorowski / / Porady

Niektóre projekty idą dość gładko. Widzimy postępy, a osiągnięcie celu to tylko kwestia dobrze określonego czasu. Inne plany ciągną się miesiącami, a nawet latami. Nie wiemy, dokąd zmierzają, a co gorsza, po co w ogóle je zaczęliśmy. Zwykle nie wynika to ze złożoności, braku zasobów czy czasu. W takich przypadkach warto przyjrzeć się ludziom, którzy je planują i wykonują zadania. Kilka lat temu pierwszy raz zrobiłem roczne podsumowanie i plan. Chciałem kupić rowery dla całej rodziny. Proste? Cóż, zajęło mi to prawie dwa lata. Popijaj kawę, a ja opowiem, co się stało.

🎧 Odcinek po angielsku z mojego podcastu Coffee Journeys:

Czy to ważne? 🙋🏻‍♂️

Każde planowanie powinniśmy zaczynać od tego pytania. Zwłaszcza roczne podsumowanie i planowanie. Czy ta rzecz jest dla mnie ważna? W zasadzie to jeszcze nie jest planowanie jako takie. Odpowiedź na to pytanie pomoże nam zrozumieć, jakie korzyści da nam to, co planujemy kupić albo zrobić, jeśli to jest nasz cel czy aspiracja. Ale wynik może być też taki: „Nie, nie kupię tego” albo „Nie, to nie jest dobry moment, żeby zaczynać ten projekt”. Niektórzy radzą, żeby iść z tą analizą głęboko i aż pięć razy zapytać „dlaczego” chcemy zrobić daną rzecz. Pytając za każdym razem, w końcu docieramy do sedna naszej intencji, do prawdziwej motywacji.

Czasem trudno nam szczerze odpowiedzieć na kolejne „dlaczego”. To prawdopodobnie znaczy, że chodziło bardziej o zachciankę czy kaprys niż o prawdziwą potrzebę. Rowery dla wszystkich członków rodziny były dla mnie bardzo ważne. Moim błędem (jednym z wielu) było to, że nie zapisałem, dlaczego to jest ważne. Temu zadaniu brakowało prawdziwej motywacji, więc przez długi czas było tylko jednym z wielu punktów na liście życzeń. Przeglądanym, ale nierealizowanym. Później zrobiłem to ćwiczenie i wyniki były przekonujące:

  • Dlaczego chcemy kupić rowery?
  • 1: bo w naszej okolicy jest las z pięknymi ścieżkami, po których można jeździć na rowerze.
  • 2: bo chcemy spędzać razem czas.
  • 3: bo chcemy więcej się ruszać i ćwiczyć.
  • 4: bo chcemy być zdrowsi, przez większość dnia siedzimy.
  • 5: bo chcemy być obecni i sprawni, kiedy nasze dzieci będą starsze.

Dojście do tego ostatniego było dość wzruszające. Całkiem niezła motywacja.

Planuj, ale mądrze 📑

Jakiś czas temu zacząłem robić roczne podsumowania. Są przydatne artykuły o tym, jak to robić:

Przejrzyj je i wprowadź taki proces rocznego planowania i podsumowania, który będzie działał u Ciebie. Słowem kluczem jest tu eksperyment. To ma być proces, który z czasem stanie się rutyną. Jego forma pewnie będzie się zmieniać z roku na rok. Bezpieczniej też eksperymentować, niż zobowiązywać się do czegoś „na zawsze”. Czasem trzeba oszukać własny mózg, żeby coś zrobić. :)

Sztuka rocznego planowania i podsumowania 🗃

Roczne podsumowanie i planowanie przy kawie

Częścią mojego procesu było to, że raz w roku siadałem z kawą i podsumowywałem, co udało mi się osiągnąć w poprzednim roku. Potem wypisywałem pomysły na to, co chcę osiągnąć w kolejnym. Jednym z nich był zakup rowerów dla całej rodziny. Niestety, jako nowicjusz w rocznym podsumowaniu i planowaniu, wrzuciłem wszystkie rzeczy zaplanowane na kolejny rok do jednego projektu o nazwie „plany na ten rok”. W ciągu roku, zgodnie ze sztuką planowania, wyrabiałem sobie nawyk cotygodniowych piątkowych przeglądów. Przeglądałem każdy projekt i każde zadanie w projekcie, łącznie z folderem „plany na ten rok”. I… przez prawie cały rok nic się nie wydarzyło. Kupno rowerów było po prostu kolejną pozycją na długiej liście, wśród innych zadań.

Przełom 💡

Tak było, dopóki nie zrozumiałem, że kupno roweru to zbyt ogólne zadanie, żeby dało się je wykonać bezpośrednio. Powinno być osobnym projektem. Najpewniej pierwszym zadaniem powinno być po prostu sprawdzenie, jakie rowery są dostępne, na co nas stać i czego naprawdę chcemy. Czyli coś, co w metodzie Getting Things Done nazywa się „następnym działaniem”: zadanie bardzo małe, wykonalne i na tyle konkretne, że przybliża do realizacji większego celu. Bez względu na to, ile jeszcze kroków dzieli Cię od zakończenia projektu.

Planowałem, ale moje zadania były źle zaprojektowane. Były mgliste, miały złe nazwy, a co najważniejsze, wrzuciłem je wszystkie do jednego worka. To nie miało prawa się udać.

Czy masz „następne działanie” dla wszystkich swoich projektów? Zadanie bardzo małe, wykonalne i na tyle konkretne, że przybliża Cię do realizacji większego celu. Bez względu na to, ile jeszcze kroków dzieli Cię od zakończenia całego projektu.

Czy mnie na to stać? 💷

Kolejnym problemem był budżet i precyzja, a raczej ich brak. Rower może kosztować kilkaset funtów, ale też… no właśnie, prawdopodobnie nie ma górnej granicy. Jeden z moich znajomych, który bardzo interesuje się kolarstwem, powiedział mi, że w Wielkiej Brytanii za górną półkę cenową roweru uważa się 10 000 funtów. Dobrze czytasz: dziesięć tysięcy funtów. Można za to kupić samochód.

Nie zakładałem wydania nawet zbliżonej kwoty. Ale tak naprawdę moim problemem było to, że nie zakładałem żadnej kwoty. Nie wiedziałem nawet, ile kosztuje rower. Nie wiedziałem, czy chcę nowy, czy używany. Jak widzisz, to był kolejny obszar, w którym nie byłem przygotowany, a moje mgliste plany były skazane na porażkę od samego początku.

Przegląd budżetu to część planowania 💰📊

Później zrozumiałem też, że młodsze dziecko będzie potrzebowało fotelika rowerowego montowanego z tyłu zamiast osobnego roweru. Córka była po prostu za mała. Problem z budżetem rozwiązałem dość szybko. Zaraz po tym, jak zrozumiałem, jak słabo planowałem, założyłem subkonto. Korzystam z Revoluta, który ma coś, co nazywa się „skarbonką” (vault). Możesz ustawić cel i kwotę, która codziennie będzie przelewana z głównego konta na konto oszczędnościowe, czyli właśnie skarbonkę.

Dodatkowo możesz zaokrąglać każdą transakcję w górę i przelewać „resztę” na oszczędności. Jeśli wydasz 2,45 funta na kawę, 0,55 funta trafi do celu ustawionego przy zakładaniu skarbonki. Większość nowoczesnych banków oferuje dziś podobne funkcje. Polecam jednak konto w Revolucie, jeśli dużo podróżujesz, bo ma świetne kursy wymiany walut. Jeśli Cię to interesuje, tu jest link polecający do kart Revolut.

Impuls nie zawsze jest zły ⚡️🧏‍♀️

Działanie pod wpływem impulsu zwykle nie jest najlepszą strategią. Zwłaszcza na zakupach. Ale w moim przypadku ostateczna decyzja o kupnie rowerów była wynikiem impulsu. Albo raczej kopniaka. Była to jednak przygotowana improwizacja. Zapytasz: CO?? To była improwizacja czy przygotowanie? I co to ma wspólnego z całą historią? Wyjaśniam. Kiedy zaczęliśmy na poważnie planować nasz projekt rowerowy, stworzyłem dla niego osobny projekt. Podzieliłem go na małe kroki i zacząłem wykonywać kolejne działania. Jednym z nich było podzielenie się planami z kilkoma znajomymi.

Po pierwsze, była to dodatkowa motywacja. Pewnie wyobrażasz sobie nasze rozmowy:

  • „No i jak tam Wasze rowerowe plany? Kupiliście już, prawda?”
  • „No, tak, co do tego, to wciąż się zastanawiamy i rozważamy wszystkie opcje”.
  • „Aha, to już cztery miesiące…”

Po drugie, niektórzy nasi znajomi wiedzą o rowerach więcej niż my. Chodziło o to, żeby wykorzystać ich wiedzę i pomóc takim nowicjuszom jak my podjąć świadomą decyzję. I szczerze mówiąc, żeby zmotywować nas do zakończenia tego wiecznego projektu. Dokładnie tak się stało. Pewnego dnia znajomy, który miał już dość naszych wymówek, zadzwonił do mnie i powiedział, że w jednym ze sklepów rowerowych na naszej głównej ulicy jest wyprzedaż.

Godzinę później odebrałem swój rower i pojechałem nim do domu. Potem wróciłem pieszo do sklepu i odebrałem rower dla żony. Następnego dnia kupiłem fotelik dla młodszego dziecka i mały, używany rowerek dla starszego. W kolejny weekend pojechaliśmy na pierwszą rowerową wycieczkę do pobliskiego lasu. To było prawie dwa lata po tym, jak razem z żoną pierwszy raz pomyśleliśmy, że super byłoby móc pojechać na rodzinną wycieczkę rowerową.

Jeszcze jedna rzecz o planowaniu 1️⃣❗️

Jest jedna rzecz, o której chcę wspomnieć, i nazywa się dosłownie „Jedna rzecz” („The One Thing”). To książka. Jej autorzy to Gary Keller i Jay Papasan. Przytoczę fragment oficjalnego opisu książki:

Chcesz więcej! Więcej pieniędzy, czasu i satysfakcji z życia. A jednocześnie chcesz mniej! Mniej pracy, obowiązków i stresu. Autorzy bestsellerów z listy „New York Timesa”, Gary Keller i Jay Papasan, pokazują, jak koncepcja JEDNEJ rzeczy może całkowicie zmienić podejście do każdego aspektu Twojego życia, wpłynąć na dokonywane wybory i osiągane wyniki. Czasem Twoja JEDNA rzecz będzie pierwszą na liście. Czasem jedyną. Ale zawsze przyniesie niezwykłe wyniki. Jaka jest Twoja JEDNA rzecz?

The One Thing: The Surprisingly Simple Truth Behind Extraordinary Results

Zachęcam do przeczytania tej pozycji, bo dziś mamy błędne wyobrażenie o produktywności, które zakłada albo wręcz promuje:

  • wielozadaniowość
  • posiadanie wielu priorytetów (a przecież priorytet powinien być zawsze jeden, prawda?)
  • i ogólnie brak skupienia na jednej czynności naraz.

Brak skupienia i zbyt mało czasu na planowanie, wykonanie i doprowadzenie projektu do końca (albo do linii startu 😁🚴‍♂️) były głównymi powodami, dla których ten projekt ciągnął się tak żenująco długo i szedł tak źle. Chyba nie był dla mnie tą JEDNĄ, najważniejszą rzeczą. Może dlatego, że bałem się pomysłu rowerowych wycieczek. Ale to temat na osobną kawową podróż.

Czego nauczyła mnie ta kawowa podróż 🎓

  • Zanim zaczniesz planować, zapytaj, czy dana rzecz jest dla Ciebie naprawdę ważna.
  • Zapytaj siebie, dlaczego ta rzecz, ten projekt, ten zakup jest ważny. Zrób to pięć razy, wgryzając się w swoją prawdziwą motywację.
  • Sprawdź swoje zasoby: czy Cię na to stać? Pieniądze to jedno, utrzymanie to drugie.
  • Roczne planowanie (jeśli dobrze zrobione) może zmienić to, ile rzeczy osiągniesz w ciągu roku.
  • Zastanów się, na jakiej JEDNEJ rzeczy powinieneś się skupić w tym kwartale, w tym tygodniu i dziś.
  • Nie wierz w wielozadaniowość.
  • Jeśli jesteś zbyt zajęty, to zawsze masz źle ustawione priorytety.
  • Roczne podsumowanie i planowanie to sztuka: eksperymentuj i dojdź w niej do mistrzostwa. Warto.

Ciekaw jestem, czy praktykujesz roczne planowanie? Może podzielisz się historiami swoich projektów?


Ten wpis ukazał się pierwotnie po angielsku na moim blogu Coffee Journeys.

Coffee JourneysretrospekcjaRodzinanarzędzia