
Spis treści
Siedziałem przy biurku, przygotowując się do drugiej zmiany pracy w ciągu dwóch lat, kiedy przyłapałem się na tym, że mówię coś na głos, do nikogo:
„Dziękuję”.
Mówiłem do siebie sprzed dwunastu miesięcy. Do tego, który zapisywał każde pytanie z rozmów rekrutacyjnych, każdą sesję coachingową, każdą wyciągniętą lekcję. Notatki, o których istnieniu zupełnie zapomniałem, ale były tam, dokładnie wtedy, kiedy ich potrzebowałem.
Ta chwila czegoś mnie nauczyła: robienie notatek nie dotyczy produktywności. Dotyczy procentu składanego. Każda notatka to mała inwestycja w przyszłego siebie.
Ale nie zawsze tak myślałem. Przez lata moje notatki były rozrzucone po różnych aplikacjach, w połowie uporządkowane, w połowie zapomniane. Dopiero przeprowadzka z Evernote do Obsidiana i filozofia zwana „cyfrowym bankructwem” zamieniły bałaganiarski nawyk w system.
Zacznę od początku: od odruchu.
Zawsze byłem osobą, która wszystko zapisuje. Nie w drobiazgowy, kolorowo oznaczony sposób, tylko odruchowo. Kurs, który zrobiłem, rozmowa, która zapadła mi w pamięć, niedokończony pomysł. Nie miałem systemu. Miałem nawyk.
Wiele lat później zrobiłem test Gallup StrengthsFinder i odkryłem, skąd to się bierze. Wśród moich najmocniejszych talentów są Organizator („potrafisz organizować zadania i ustalać priorytety, pozostając przy tym elastycznym”) i Indywidualizacja („doceniasz wyjątkowe cechy każdej osoby i sytuacji”).
No jasne. To wyjaśniało notatki. Nie sztywne kategoryzowanie, tylko ciągłe przestawianie w poszukiwaniu kształtu. I wyjaśniało, dlaczego nigdy nie chciałem cudzego systemu. Chciałem swojego.
Lata z Evernote 🐘
Na Evernote trafiłem przez bloga Tima Ferrissa. W tamtych czasach, jeśli Tim polecał coś do produktywności, warto było zwrócić uwagę. Spróbowałem więc.
Działało. Szybko. Niezawodnie. Pamiętało rzeczy, kiedy ja zapominałem.

Mniej więcej w tym samym czasie mój znajomy Michał Śliwiński, szef aplikacji do zadań Nozbe, też był wielkim fanem Evernote. Zbudował nawet specjalną integrację, która łączyła Evernote bezpośrednio z Nozbe. Byłem już wtedy oddanym użytkownikiem Nozbe (i nadal jestem), więc powstał mocny tandem: zadania w Nozbe, materiały w Evernote, wszystko połączone.
Z biegiem lat Evernote stał się miejscem, do którego trafiało wszystko: notatki z pracy, osobiste przemyślenia, przypadkowe pomysły, niedokończone plany. Powoli stał się domyślnym wyborem.
A domyślne wybory są niebezpieczne, bo przestajesz je kwestionować.
Potem Evernote się zmienił.
Pamiętam dzień, w którym to do mnie dotarło. Stałem w kolejce po kawę i próbowałem otworzyć notatkę, którą zrobiłem tego ranka. Telefon nie chciał się zsynchronizować. Trafiłem na limit urządzeń: Evernote pozwalał teraz na aplikację tylko na jednym albo dwóch urządzeniach. Telefon, tablet, laptop: musiałem wybrać, które dwa mają dostęp do moich własnych myśli.
To był moment, w którym zrozumiałem, że to nie są tak naprawdę moje notatki. Żyły w systemie Evernote, na warunkach Evernote. A Evernote właśnie zmienił warunki.
Potem przyszły limity liczby notatek. Potem limity miejsca.
Nie potrafię wskazać jednej chwili, w której zdecydowałem: „to koniec”. Ale kolejka po kawę była blisko. Narzędzie, które miało służyć mojemu myśleniu, zaczęło mu przeszkadzać.
Musiałem coś zmienić.
Rozdział Drafts 🗒️
Wypróbowałem kilka alternatyw. iA Writer. Bear. To były dobre aplikacje, zwłaszcza iA Writer z czystym, nieprzeładowanym interfejsem do skupionego pisania. Ale nie tego potrzebowałem.
Nie szukałem aplikacji do pisania. Szukałem narzędzia do szybkiego zapisywania. Czegoś, czego mogę używać wszędzie: na telefonie, tablecie, zegarku i laptopie, bez żadnego wysiłku umysłowego. Otwierasz, piszesz, gotowe. Żadnych decyzji, gdzie to zapisać. Żadnego formatowania. Po prostu zapis.
Chciałem też możliwości automatyzacji. Sposobu, żeby zapisany tekst wysłać w jakieś przydatne miejsce bez ręcznego klikania.
Większość aplikacji w tamtym czasie nie oferowała obu rzeczy naraz. Płynna synchronizacja między urządzeniami i możliwość automatyzacji? To połączenie było rzadkie.
Wtedy znalazłem Drafts.
Kiedy pierwszy raz go otworzyłem, nie było żadnego samouczka ani wycieczki po funkcjach. Tylko kursor mrugający na pustej stronie, gotowy, żebym zaczął pisać.
W tej prostocie był cały sens.
Drafts nie próbował być moją szafą na dokumenty ani drugim mózgiem. Był i nadal jest narzędziem do szybkiego zapisywania: szybkim, bezproblemowym i całkowicie skupionym na wyciąganiu myśli z głowy na ekran.
Ale prawdziwą magią była synchronizacja. W ekosystemie Apple Drafts synchronizuje się między urządzeniami niemal natychmiast. Mogłem zacząć pisać coś na iPhonie, czekając na kawę. Zanim usiadłem z iPadem, tekst już tam był. Kiedy siadałem przy biurku i otwierałem Maca, to samo. Żadnego ręcznego zapisywania, żadnego przycisku „synchronizuj teraz”. Po prostu działało.

Dla kogoś, kogo notatki żyją na trzech urządzeniach, to było wszystko.
Drafts pokazał mi też inny sposób myślenia o tekście. Dzięki czemuś, co nazywa się x-callback-url, i wbudowanym „akcjom” mogłem wysłać szkic dokądkolwiek: na listę zadań, do maila, do WordPressa, nawet na Twittera jako wątek. Aplikacja nie była celem podróży, tylko wyrzutnią.
Zacząłem używać Drafts nie tylko do szybkich notatek, ale do wszystkiego. Tam zaczynały się wpisy na bloga. Opisy odcinków podcastu. Notatki ze spotkań. Nawet tekst, który właśnie czytasz, zaczął się jako mrugający kursor w Drafts.
Ale z używaniem narzędzia do szybkich zapisków jako głównego systemu jest pewien problem: w końcu masz notatki wszędzie. W Evernote wciąż leżały lata moich przemyśleń. W Drafts codziennie przybywało nowych pomysłów. I zacząłem czuć ten ciężar: fragmenty rozrzucone po aplikacjach, bez jednego domu.
Musiałem zebrać wszystko w jednym miejscu.
Moment Obsidiana 🌐

Nie przeszedłem na Obsidiana z powodu funkcji.
Przeszedłem, bo nie próbował mi zaimponować.
Obsidian przechowuje wszystko jako zwykłe pliki Markdown w folderze na Twoim komputerze. Żadnej zamkniętej bazy danych. Żadnego uzależnienia od chmury. Gdyby Obsidian jutro zniknął, nadal miałbym swoje notatki, czytelne w dowolnym edytorze tekstu, na dowolnym urządzeniu, na zawsze.
Ta filozofia ma swoją nazwę: „file over app”, czyli plik ważniejszy niż aplikacja. Pierwszy raz zetknąłem się z nią u Stepha Ango, szefa Obsidiana, który pisze o tworzeniu cyfrowych artefaktów, które przetrwają narzędzia użyte do ich stworzenia. Jego szablon notatnika i podejście stały się moim punktem wyjścia.
Ta myśl mocno mnie uderzyła. Przez lata moje notatki mieszkały w aplikacjach. Format Evernote. Synchronizacja Drafts. Mogłem z nich korzystać, ale tak naprawdę nie były moje. Gdyby firma zmieniła cennik, kierunek albo zamknęła działalność, moje myślenie zniknęłoby razem z nią.
Z Obsidianem ta relacja się odwróciła. To aplikacja służy plikom, a nie odwrotnie.
To był moment, w którym wszystko zwolniło. Nie wybierałem nowego domu dla swoich notatek. Wybierałem pozbycie się pośrednika.
Przeprowadzka z Evernote do Obsidiana 🗂️
Teraz przyszła trudna część: zebranie wszystkiego razem.
Miałem lata notatek w Evernote. Setki szkiców w Drafts. I chciałem mieć je wszystkie w jednym miejscu: w moim notatniku w Obsidianie.
Evernote był większym wyzwaniem. Format eksportu (ENEX) nie jest specjalnie przyjazny. Skończyło się na napisaniu skryptu w Pythonie, który konwertował notatki do Markdowna, obsługiwał załączniki i zachowywał to, co ważne. Nie było to ładne, ale działało. Niektóre tabele się rozsypały. Część formatowania nie przetrwała. I dobrze. Celem nie była idealna kopia, tylko coś „wystarczająco dobrego, żeby iść dalej”.
Drafts to była inna historia. Przenosiłem notatki półręcznie, co brzmi żmudnie, ale okazało się cenne. Stworzyłem w Drafts „akcję”, która eksportowała każdą notatkę bezpośrednio do mojego notatnika w Obsidianie jako plik Markdown. A potem przeszedłem przez swoje szkice jeden po drugim.
I tu pojawiło się „cyfrowe bankructwo”.
Cyfrowe bankructwo 🧹
Cyfrowe bankructwo to pomysł, żeby zacząć od nowa: usunąć nagromadzony bałagan notatek, zadań i niedokończonych pomysłów, które Cię przytłaczają. Nie dlatego, że są złe, ale dlatego, że noszenie wszystkiego ze sobą tworzy swój własny rodzaj stresu.
Podczas przenoszenia z Drafts nie tylko przenosiłem notatki. Czytałem je. I zadawałem sobie proste pytanie: czy to nadal ma znaczenie?
Wiele notatek nie miało. Stare pomysły, z których nic nie wyszło. Przypomnienia o sprawach dawno załatwionych. Szkice, które miały sens wtedy, a teraz nic nie znaczyły.
Zarchiwizowałem je. Usunąłem. Pozwoliłem im odejść.
To nie była utrata danych. To była redakcja.
Przeprowadzka zmusiła mnie do ponownego przeczytania własnych myśli. Pokazała mi, co wciąż ma znaczenie, a co jest tylko szumem. Dała mi pozwolenie, żeby odpuścić.
Na drugą stronę przeszły tylko wartościowe notatki. Te, które przetrwały, nie były już tylko plikami, ale decyzjami. Każda zasłużyła na swoje miejsce.
Mój dzisiejszy system notatek w Obsidianie 🔎
Z tego procesu nie wyłonił się po prostu folder z notatkami. Wyłonił się system, ale spokojny.
Idąc za podejściem Stepha Ango, zorganizowałem wszystko wokół tagów, a nie folderów. Koniec z hierarchiami w stylu „Praca > Projekty > 2024 > Q3”. Koniec z pytaniem „gdzie to powinno trafić?”. Po prostu piszę. Dodaję tag. Idę dalej.
To rozwiązało coś, co nazywam „lękiem przed folderami”, czyli paraliż przy decydowaniu, gdzie coś powinno leżeć. Teraz, kiedy muszę coś znaleźć, wyszukuję. Kiedy chcę zobaczyć wszystkie notatki o książkach, wszystkie wspomnienia z podróży albo wszystkie pomysły na newsletter, system sam je filtruje. Notatki się nie przesuwają. Zmieniają się widoki.
A ponieważ wszystko to zwykłe pliki tekstowe w folderze, w pełni do mnie należą. Mogę je kopiować, synchronizować i przeszukiwać dowolnym narzędziem. Jeśli Obsidian jutro zniknie, moje notatki przetrwają.
Organizator we mnie wreszcie ma system, który jest elastyczny. Indywidualista we mnie wreszcie ma system, który jest mój.
(Jeśli chcesz poznać szczegóły techniczne, takie jak schemat metadanych, automatyzacje czy konkretne wtyczki, chętnie napiszę o tym osobno. Ale to jest implementacja. Zasada jest prostsza: najpierw pisz, później porządkuj, wszystko miej na własność.)
Nagroda 🤝
Kilka lat temu, po czternastu latach w Cisco, postanowiłem zmienić pracę. To była duża zmiana, taka, przy której kwestionujesz wszystko. A ponieważ jestem osobą, która wszystko zapisuje, udokumentowałem cały proces.
Pytania do przygotowania przed rozmowami. Pytania, które mi zadano, i to, jak odpowiedziałem. Co zadziałało, a co nie. Do jakich firm się odezwałem, kto odpowiedział, jak przebiegły rozmowy. W tym czasie pracowałem też z profesjonalnym coachem i robiłem notatki z każdej sesji.
Dostałem pracę. Dołączyłem do startupu. Nowy rozdział.
A potem, rok później, znowu zmieniłem pracę.
Kiedy zacząłem się przygotowywać, otworzyłem notatki z poprzednich poszukiwań i wszystko tam było. Schematy, które wypracowałem. Pytania, na których się potykałem. Odpowiedzi, które dobrze wypadły. Wnioski z coachingu, za które już zapłaciłem i które już przyswoiłem.
Nie musiałem zaczynać od zera. Przeszły ja wykonał pracę. Obecny ja musiał tylko na niej zbudować.
Przyłapałem się na czytaniu starych notatek z przygotowań do rozmów i odkrywaniu na nowo rzeczy, o których zupełnie zapomniałem, że je wiem. Odpowiedź, która dobrze wypadła. Pytanie, którego nauczyłem się zadawać. Wniosek z coachingu o tym, jak zachowuję się pod presją.
I wtedy to powiedziałem: „Dziękuję”.
Nie ironicznie. Nie na pokaz. Po prostu z wdzięcznością dla wersji mnie, która poświęciła czas, żeby wszystko zapisać, nie wiedząc, że tak szybko znowu będzie tego potrzebować.
Większość notatek nie zwróci się w ten sposób. Ale te, które się zwrócą, zwracają się z nawiązką.
Czego nauczyła mnie ta kawowa podróż ☕️
- Domyślne wybory są niebezpieczne. Narzędzia, które „po prostu działają”, mogą po cichu przestać działać dla Ciebie. Regularnie je kwestionuj.
- Własność wygrywa z wygodą. Jeśli Twoje notatki mieszkają w cudzym systemie, nie są w pełni Twoje. Formaty przetrwają aplikacje.
- Przeprowadzka to redakcja. Przenoszenie notatek to nie tylko kopiowanie plików, ale szansa, żeby zapytać: „czy to nadal ma znaczenie?”. Pozwól, żeby cyfrowe bankructwo zdjęło z Ciebie ten ciężar.
- Najpierw zapisz, później porządkuj. Mrugający kursor na pustej stronie jest lepszy niż skomplikowany system, którego nie będziesz używać. Ułatw życie przyszłemu sobie.
- Twoje notatki to listy do przyszłości. Nie wiesz, które z nich będą ważne. I tak je pisz. Pewnego dnia może podziękujesz sobie na głos.
Jeszcze jedno 💪
Jeśli chcesz poznać filozofię „file over app” i strukturę notatnika, które zainspirowały mój system, zacznij od przewodnika Stepha Ango: How I Use Obsidian.
A Ty? Masz swój system notatek, czy to raczej zorganizowany chaos? Chętnie dowiem się, co u Ciebie działa, a co nie. Napisz do mnie.
Życie powinno być jak dobra filiżanka kawy: zrobione z miłością, wypite na gorąco, pełne pysznego smaku i dzielone z kimś, na kim nam zależy. Czasem nasze notatki też.
Ten wpis ukazał się pierwotnie po angielsku na moim blogu Coffee Journeys.